معلولین و فضای شهری 1
چند روز پیش(روز چهارم اردیبهشت ماه سال نود) در ایستگاه متروی شهید بهشتی با سیل عظیم جمعیت به سمت پله های خروجی، در حرکت بودم. به نزدیک پله ها که رسیدم صدای مردی توجه مرا به خود جلب کرد که از خانمی که در آن ایستگاه مسئول یکی از غرفهها بود، پرسید: خانم ببخشید آسانسور کجاست؟ خانم به او پاسخ داد آسانسور نیست. من در همین حین برگشتم و نگاه کردم ببینم چه کسی دنبال آسانسور است بعد دیدم یک مرد میانسالی است که روی ویلچر نشسته است. بعد او رفت تا با پله های برقی برود. من هم از آن پله ها بالا میرفتم اما در دلم آنقدر ناراحت شدم و حتی می توانم بگویم در دلم کلی گریستم. چون بعد از آن پله برقی با خروج از قسمت حفاظت شده، پله های خیلی زیادی است که پله برقی هم وجود ندارد. بنابراین او چه باید بکند؟
و من از تمام مسولینی که طراح این مکان ها هستند می خواهم بپرسم مگر معلومین انسان نیستند؟ مگر آنها زندگی نمی کنند؟ چرا نباید در شهرهای ما جایی برای آنها باشد؟ چرا چشمهایمان را باز نمی کنیم تا همنوعان دیگرمان را ببینیم؟ چرا هنگام برنامه ریزی کمی نمی اندیشیم که شهرمان را برای چه کسانی مهیا می کنیم؟
این نمونه کوچکی از فضاهای شهری است که جایی برای معلولین گذاشته نشده است. از اینرو با دیدن این صحنه، به عنوان یک دانشجوی مرتبط با مدیریت شهری در صدد شدم تا این مقاله را بنویسم. امید است که در مسیر برنامهریزی من هم مانند آن طراحانی که معلولین را نادیده می گیرند، از یاد نبرم. مقاله زیر به اصول استاندارد طراحی جهت آسایش معلولین است.
البته جهت اهمیت این موضوع معلولین و فضای شهری، نوشته یکی از متخصصین شهری(پروفسور سایمون بل، پژوهشگر حوزه شهری و استاد دانشگاه ادینبورگ انگلستان،) که از تهران دیدن می کند را می آورم تا قضیه بسیار روشنتر گردد. او در نوشته خود به موضوعات زیادی اشاره می کند که من در اینجا تنها بخشی از صحبت او در خصوص "شهر تهران و معلولین" را می آورم.
بنابراین بحث معلولین و فضای شهری به دو قسمت تقسیم می شود که آنها تحت عنوان زیر می باشند:
1- معلولین و فضای شهری 1
2- معلولین و فضای شهری 2
معلولین در تهران باید در پرش از روی موانع تخصص پیدا کنند
من ساکن شهر ادینبورگ هستم، در این شهر دسترسی به فضای باز برای تمامی افراد از جمله سالمندان و معلولین کاملا امکان پذیر است و جزئیات به دقت بررسی شده است . موتورسوارها و رانندگان اتومبیل ها به هیچوجه وارد پیاده رو نمیشوند و تمامی پیاده روها دارای یک رمپ مخصوص جهت عبور معلولان است، ولی من در کمال تعجب دیدم که در شهر تهران در ابتدای بسیاری از پیاده روها موانعی کار گذاشته شده تا موتورسوارها و ماشین ها امکان ورود نداشته باشند. هر چقدر فکر کردم که معلولان چطور از این موانع عبور می کنند به نتیجه نرسیدم. همچنین در پیاده رو ها سنگفرش هایی تعبیه شده است برای هدایت نابینایان، ولی به هیچوجه اصول اجرایی بین المللی در آن بکار نرفته است.